Rahim ağzı kanserinin en önemli nedeni, yüksek riskli insan papilloma virüsü yani HPV tipleriyle gelişen kalıcı enfeksiyondur. HPV aşısı, kansere yol açabilen HPV tiplerine karşı bağışıklık oluşturarak yalnızca rahim ağzı kanseri riskini değil, HPV ile ilişkili bazı vajina, vulva, penis, makat ve ağız-boğaz kanserlerinin riskini de azaltır.
HPV aşısı halk arasında “rahim ağzı kanseri aşısı” olarak bilinse de aslında doğrudan kansere değil, kansere neden olabilen HPV enfeksiyonlarına karşı geliştirilmiş koruyucu bir aşıdır. Mevcut HPV enfeksiyonunu veya daha önce oluşmuş hücresel değişiklikleri tedavi etmez; yeni HPV enfeksiyonlarının önlenmesine yardımcı olur.
HPV Aşısı İçin En Uygun Dönem Hangisidir?
HPV aşısından en yüksek yarar, kişi HPV ile karşılaşmadan önce uygulandığında elde edilir. Bu nedenle Dünya Sağlık Örgütü öncelikli hedef grup olarak 9-14 yaş arasındaki çocukları göstermektedir. Aşı 9 yaşından itibaren kız ve erkek çocuklara uygulanabilir.
Aşının cinsel yaşam başlamadan önce yapılması tercih edilir. Bununla birlikte cinsel yaşamın başlamış olması, kişinin mutlaka tüm HPV tipleriyle karşılaştığı anlamına gelmez. Bu nedenle daha önce aşılanmamış gençlerde ve bazı yetişkinlerde de aşılama yarar sağlayabilir.
Birçok uluslararası rehberde daha önce yeterli şekilde aşılanmamış kişilere 26 yaşına kadar tamamlayıcı aşılama önerilmektedir. 27-45 yaş arasındaki kişilerde ise aşılama kararı; daha önce alınan dozlar, yeni HPV enfeksiyonu riski ve kişinin sağlık durumu değerlendirilerek hekimle birlikte verilmelidir. Bu yaş grubundaki aşılama herkese rutin olarak önerilmez.
HPV Aşısı Kaç Doz Yapılır?
Türkiye’de kullanılan dokuz bileşenli HPV aşısının ürün bilgisine göre genel uygulama şeması şöyledir:
İlk doz 9-14 yaş arasında yapılıyorsa: Aşı çoğunlukla iki doz uygulanır. İkinci doz ilk dozdan 6-12 ay sonra yapılır. İki doz arasındaki süre beş aydan kısa olursa üçüncü bir doza ihtiyaç duyulabilir.
İlk doz 15 yaşında veya daha ileri yaşta yapılıyorsa: Genellikle üç dozluk şema uygulanır. Dozlar başlangıç tarihinde, ikinci ayda ve altıncı ayda yapılır.
Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde yaşa bakılmaksızın üç doz gerekebilir. Kesin doz sayısı; kullanılan aşıya, kişinin yaşına, bağışıklık durumuna ve daha önce yapılan aşılara göre hekim tarafından belirlenmelidir.
İngiltere’de HPV Aşısıyla Ölümler Gerçekten Sıfıra mı Düştü?
2026 yılında The Lancet dergisinde yayımlanan bir araştırmada, İngiltere’nin 2001-2024 yılları arasındaki rahim ağzı kanseri ölüm verileri incelendi. Araştırmaya göre 2020-2024 döneminde 20-24 yaş grubundaki kadınlarda rahim ağzı kanserine bağlı hiçbir ölüm kaydedilmedi. Araştırmacılar, ulusal HPV aşılama programının İngiltere’de yaklaşık 200 ölümü önlediğini hesapladı
Bu sonuç, HPV aşısının toplum sağlığı üzerindeki etkisini güçlü biçimde göstermektedir. Ancak “ölüm riski herkes için tamamen ortadan kalktı” şeklinde yorumlanmamalıdır. Sonuç, belirli bir ülkede, belirli bir yaş grubunda ve belirli bir izlem döneminde elde edilmiştir. Aşılama oranlarının yüksek tutulması ve rahim ağzı kanseri taramalarının devam etmesi hâlâ büyük önem taşımaktadır.
İngiltere’de daha önce yapılan bir başka araştırmada da aşı 12-13 yaşında teklif edilen kadınlarda rahim ağzı kanseri görülme oranının, aşı programından önceki kuşaklara kıyasla yaklaşık yüzde 87 daha düşük olduğu bildirilmiştir.
HPV Aşısı Yüzde 100 Koruma Sağlar mı?
HPV aşıları oldukça yüksek koruyuculuğa sahiptir. Dokuz bileşenli aşının, rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık yüzde 90’ını önleme potansiyeli olduğu değerlendirilmektedir. Ancak aşı, kansere neden olabilen bütün HPV tiplerini kapsamamaktadır ve yüzde 100 koruma sağlamaz.
Bu nedenle aşı olmuş kadınların da yaşlarına ve ulusal sağlık önerilerine uygun şekilde rahim ağzı kanseri taramalarına devam etmeleri gerekir. HPV aşısı ve düzenli tarama birbirinin alternatifi değil, rahim ağzı kanserinden korunmanın birbirini tamamlayan iki temel unsurudur.
HPV Aşısı Güvenli midir?
HPV aşıları uzun yıllardır kullanılmakta ve güvenlilikleri sürekli izlenmektedir. En sık görülen yan etkiler aşı yapılan bölgede ağrı, kızarıklık veya şişlik; baş ağrısı, hafif ateş, yorgunluk ve bulantıdır. Bu etkiler çoğunlukla kısa süreli ve hafiftir.
Ergenlerde aşı sonrasında bayılma görülebileceği için aşının oturarak veya uzanarak yapılması ve uygulamadan sonra yaklaşık 15 dakika gözlem altında beklenmesi önerilir. Mevcut bilimsel veriler HPV aşısının kısırlığa veya erken menopoza yol açtığını göstermemektedir.
Rahim Ağzı Kanserinden Korunmak Mümkün
HPV aşısı, rahim ağzı kanserinden korunmada sahip olduğumuz en etkili yöntemlerden biridir. En güçlü koruma çocukluk ve genç ergenlik döneminde, HPV ile karşılaşmadan önce yapılan aşılama ile elde edilir. Bununla birlikte daha önce aşılanmamış gençler ve uygun yetişkinler de hekim değerlendirmesiyle aşılanabilir.
Aşı olmak düzenli jinekolojik kontrollerin ve rahim ağzı kanseri taramalarının bırakılması anlamına gelmez. Aşılama, düzenli tarama ve bilinçli sağlık takibi birlikte uygulandığında rahim ağzı kanserinin görülme ve ölüm oranları önemli ölçüde azaltılabilir.
Bilgilendirme notu: Bu içerik genel sağlık bilgilendirmesi amacıyla hazırlanmıştır. Kişiye uygun aşı yaşı ve doz planı, muayene ve tıbbi öykü değerlendirmesinin ardından hekim tarafından belirlenmelidir.
Leave Your Comment