Menopozda Genital PRP Hangi Durumlarda Yapılır?

Menopoz döneminde östrojen seviyelerinin azalması, yalnızca adet döngüsünün sona ermesine neden olmaz. Vajina ve vulva dokularında da zaman içerisinde kuruluk, hassasiyet, elastikiyet kaybı ve incelme gibi değişiklikler ortaya çıkabilir. Bazı kadınlarda bu değişikliklere cinsel ilişkide ağrı, yanma, kaşıntı veya idrar yollarıyla ilgili yakınmalar da eşlik edebilir.

Menopozla ilişkili bu değişiklikler genel olarak menopozun genitoüriner sendromu (GSM) kapsamında değerlendirilir.

Son yıllarda genital bölgedeki bazı şikâyetlerin yönetiminde araştırılan yöntemlerden biri de genital PRP uygulamasıdır. PRP, kişinin kendi kanından hazırlanan trombositten zengin plazmanın uygun bölgelere uygulanması esasına dayanır.

Peki menopozal dönemde genital PRP hangi durumlarda yapılabilir? Kimler için değerlendirilebilir ve uygulamadan önce nelere dikkat edilmelidir?

Genital PRP Nedir?

PRP, İngilizce “Platelet Rich Plasma” ifadesinin kısaltmasıdır ve Türkçede trombositten zengin plazma anlamına gelir.

Uygulama için kişinin kendi kanından belirli miktarda örnek alınır. Kan özel bir işlemden geçirilerek trombositlerin yoğun olduğu plazma bölümü ayrıştırılır. Hazırlanan PRP, hekim tarafından belirlenen genital bölgelere uygulanır.

Trombositler, doku onarımı ve iyileşme süreçlerinde görev alan çeşitli büyüme faktörlerini içerir. Genital PRP uygulamalarındaki temel amaç da bu biyolojik mekanizmalardan yararlanarak dokunun iyileşme ve yenilenme süreçlerini desteklemektir.

Ancak genital PRP’nin menopoz yakınmalarındaki etkinliğiyle ilgili araştırmalar devam etmektedir. Bu nedenle uygulamanın her kadın için standart bir menopoz tedavisi olduğu düşünülmemelidir.

Menopoz Genital Bölgeyi Nasıl Etkiler?

Menopozla birlikte östrojen seviyelerinde belirgin bir azalma meydana gelir. Östrojen, vajina ve vulva dokularının yapısının korunmasında önemli role sahiptir.

Östrojen seviyesindeki azalmaya bağlı olarak zaman içerisinde:

• Vajinal dokularda incelme,
• Vajinal kuruluk,
• Yanma ve hassasiyet,
• Kaşıntı,
• Elastikiyet kaybı,
• Cinsel ilişkide ağrı,
• Vajinal ve vulvar bölgede tahriş,
• İdrar yaparken rahatsızlık,
• Sık idrara çıkma veya idrar yollarıyla ilgili bazı yakınmalar

ortaya çıkabilir.

Bu belirtilerin tamamı her kadında görülmez. Şikâyetlerin türü ve şiddeti kişiden kişiye değişebilir.

Menopozal Dönemde Genital PRP Hangi Durumlarda Yapılır?

Genital PRP, menopoz döneminde ortaya çıkan bazı vulvovajinal yakınmalarda hekim değerlendirmesi sonrasında yardımcı veya alternatif bir uygulama olarak gündeme gelebilir.

1. Menopozda Vajinal Kuruluk

Menopoz döneminde en sık karşılaşılan genital şikâyetlerden biri vajinal kuruluktur.

Östrojen seviyesinin azalması vajinal dokunun daha ince, kuru ve hassas hale gelmesine neden olabilir. Bazı kadınlarda kuruluk yalnızca günlük yaşam sırasında hissedilirken bazı kadınlarda cinsel ilişki sırasında belirginleşebilir.

Genital PRP, dokunun biyolojik yenilenme mekanizmalarını destekleme amacıyla vajinal kuruluk yaşayan uygun hastalarda değerlendirilebilen uygulamalardan biridir.

Ancak vajinal kuruluğun tedavisinde kullanılabilecek nemlendiriciler, kayganlaştırıcılar ve uygun hastalarda lokal hormonal tedaviler gibi farklı seçenekler de bulunmaktadır. Tedavi seçimi hastanın sağlık durumuna ve şikâyetlerinin nedenine göre yapılmalıdır.

2. Vajinal Atrofi ve Doku İncelmesi

Menopozdan sonra östrojen azalmasına bağlı olarak vajina duvarı zaman içerisinde daha ince ve hassas hale gelebilir. Bu durum geçmişte sıklıkla “vajinal atrofi” olarak adlandırılırken günümüzde daha geniş bir tablo olan menopozun genitoüriner sendromu içerisinde değerlendirilmektedir.

Vajinal dokudaki incelmeye;

• Kuruluk,
• Yanma,
• Batma,
• Hassasiyet,
• Tahriş

gibi yakınmalar eşlik edebilir.

PRP uygulamasının bu dokulardaki rejeneratif süreçleri destekleyip destekleyemeyeceğine ilişkin çalışmalar bulunmaktadır. Bununla birlikte mevcut bilimsel veriler henüz her hasta için kesin bir sonuç vaat edecek düzeyde değildir.

3. Menopozda Cinsel İlişkide Ağrı

Menopoz döneminde vajinal kuruluk ve doku hassasiyetinin artması disparoni, yani cinsel ilişki sırasında ağrıya neden olabilir.

İlişki sırasında:

• Yanma,
• Batma,
• Acı,
• Vajinal girişte hassasiyet,
• İlişki sonrasında devam eden ağrı

gibi yakınmalar görülebilir.

Bu belirtiler yalnızca cinsel yaşamı değil kişinin genel yaşam kalitesini de etkileyebilir.

Altta yatan neden menopozla ilişkili vajinal kuruluk ve doku değişiklikleri ise genital PRP, ayrıntılı jinekolojik değerlendirme sonrasında değerlendirilebilecek yöntemlerden biri olabilir.

Cinsel ilişkide ağrının enfeksiyon, vulvar hastalıklar, pelvik taban problemleri, endometriozis veya farklı jinekolojik sorunlardan da kaynaklanabileceği unutulmamalıdır. Bu nedenle doğrudan PRP uygulamasına geçmeden önce ağrının nedeni belirlenmelidir.

4. Vulvar Kuruluk ve Hassasiyet

Menopoz dönemindeki değişiklikler yalnızca vajinanın iç kısmını değil dış genital bölgeyi yani vulvayı da etkileyebilir.

Vulvar bölgede;

• Kuruluk,
• Hassasiyet,
• Yanma,
• Tahriş,
• İncelme

gibi yakınmalar oluşabilir.

Uygun hastalarda PRP uygulaması vulvar bölgedeki doku kalitesini desteklemek amacıyla değerlendirilebilir.

Bununla birlikte vulvada uzun süren kaşıntı, renk değişikliği, yara, çatlak veya iyileşmeyen lezyonların yalnızca menopoza bağlanmaması gerekir. Bu tür durumlarda öncelikle jinekolojik değerlendirme yapılması önemlidir.

5. Menopozla Birlikte Ortaya Çıkan Cinsel Fonksiyon Değişiklikleri

Menopoz döneminde vajinal kuruluk, ağrı ve genital bölgedeki hassasiyet değişiklikleri cinsel yaşamı etkileyebilir.

Bazı kadınlarda:

• Genital duyarlılıkta değişiklik,
• Uyarılmada güçlük,
• Cinsel ilişki sırasında konforsuzluk,
• Orgazma ulaşmada güçlük

gibi yakınmalar görülebilir.

Genital PRP’nin kadın cinsel fonksiyonları üzerindeki etkisini araştıran çalışmalar bulunmaktadır. Ancak mevcut bilimsel kanıtlar henüz sınırlıdır ve PRP’nin kadın cinsel işlev bozuklukları için kesin ve standart bir tedavi olduğu söylenemez.

Bu nedenle cinsel fonksiyonla ilgili sorunların değerlendirilmesinde hormonal, psikolojik, ilişkisel ve fiziksel faktörler birlikte ele alınmalıdır.

6. Bazı İdrar Yolu Şikâyetleri

Menopozun genitoüriner sendromunda genital değişikliklere bazı üriner belirtiler de eşlik edebilir.

Örneğin:

• Sık idrara çıkma,
• Ani idrar yapma ihtiyacı,
• İdrar yaparken yanma veya rahatsızlık,
• Tekrarlayan üriner yakınmalar

görülebilir.

PRP’nin üriner sistem yakınmaları ve özellikle stres tipi idrar kaçırmadaki etkisini araştıran çalışmalar bulunmakla birlikte bilimsel veriler sınırlıdır.

İdrar kaçırmanın farklı tipleri ve farklı nedenleri olduğu için her idrar kaçırma şikâyeti genital PRP ile tedavi edilemez. Doğru tedavinin belirlenmesi için öncelikle idrar kaçırmanın tipi ve şiddeti değerlendirilmelidir.

7. Liken Skleroz Gibi Vulvar Hastalıklarda PRP Yapılır mı?

PRP’nin araştırıldığı alanlardan biri de vulvar liken sklerozdur.

Liken skleroz; özellikle vulvar bölgede kaşıntı, hassasiyet, beyaz renk değişiklikleri ve doku yapısında bozulmayla seyreden kronik bir hastalıktır.

PRP ile ilgili bazı çalışmalar bulunmakla birlikte liken sklerozda standart tedavilerin yerine kendi kendine uygulanabilecek bir yöntem değildir. Hastalığın tanısı, takibi ve tedavisi uzman hekim tarafından yapılmalıdır.

Liken skleroz şüphesi bulunan hastaların öncelikle kesin tanı açısından değerlendirilmesi gerekir.

Genital PRP Hormon Tedavisine Alternatif midir?

Bu sorunun yanıtı her hasta için aynı değildir.

Menopozun genitoüriner sendromunda tedavi seçenekleri hastanın şikâyetlerine, yaşına, menopoz süresine, eşlik eden hastalıklarına ve kişisel risk faktörlerine göre belirlenir.

Vajinal nemlendiriciler, kayganlaştırıcılar ve uygun hastalarda lokal vajinal östrojen gibi tedavilerin menopozla ilişkili genital belirtilerin yönetimindeki yeri daha güçlü bilimsel kanıtlara dayanmaktadır.

Genital PRP ise araştırılmaya devam eden rejeneratif yöntemlerden biridir.

Özellikle hormonal tedavinin uygun olmadığı veya farklı nedenlerle kullanılmadığı bazı hastalarda alternatif yöntemler hekim tarafından değerlendirilebilir. Ancak “hormon kullanamayan herkes PRP yaptırabilir” şeklinde genel bir yaklaşım doğru değildir.

Genital PRP Nasıl Yapılır?

Uygulama protokolü klinikten kliniğe ve hastanın ihtiyacına göre değişebilmekle birlikte genel olarak işlem şu aşamalardan oluşur:

Öncelikle hastadan belirli miktarda kan alınır. Alınan kan özel PRP tüplerinde santrifüj işleminden geçirilir ve trombositten zengin plazma bölümü ayrıştırılır.

Daha sonra uygulama yapılacak bölge belirlenir. Gerektiğinde lokal anestezik uygulanmasının ardından hazırlanan PRP, hekim tarafından belirlenen vajinal veya vulvar bölgelere ince iğneler yardımıyla uygulanır.

Genital PRP için kullanılan hazırlama sistemleri, trombosit konsantrasyonları, enjeksiyon bölgeleri ve seans protokolleri çalışmalar arasında farklılık göstermektedir. Bu durum, yöntemin sonuçlarını değerlendirirken dikkate alınması gereken önemli noktalardan biridir.

Genital PRP Kaç Seans Yapılır?

Genital PRP için tüm hastalara uygulanabilecek tek bir standart seans protokolü bulunmamaktadır.

Seans sayısına;

• Hastanın yaşı,
• Menopoz süresi,
• Şikâyetlerin türü,
• Şikâyetlerin şiddeti,
• Doku yapısı,
• Uygulama amacı

değerlendirilerek karar verilebilir.

Bilimsel çalışmalarda kullanılan protokoller birbirinden farklı olduğu için “her hastaya kesin olarak şu kadar seans uygulanır” şeklinde bir yaklaşım doğru değildir.

Genital PRP Sonrasında Nelere Dikkat Edilir?

İşlem sonrasında hekimin önerileri uygulamanın yapıldığı bölgeye ve kullanılan yönteme göre değişebilir.

Enjeksiyon alanlarında kısa süreli:

• Hassasiyet,
• Hafif şişlik,
• Batma,
• Küçük morluklar

görülebilir.

Cinsel ilişkiye ne zaman dönülebileceği, banyo, havuz, spor ve diğer aktiviteler konusunda işlemi gerçekleştiren hekimin önerilerine uyulmalıdır.

Beklenmeyen ağrı, yoğun kanama, kötü kokulu akıntı, ateş veya giderek artan bir rahatsızlık ortaya çıkması durumunda hekime başvurulmalıdır.

Genital PRP Kimlere Uygun Olmayabilir?

PRP kişinin kendi kanından hazırlanmasına rağmen bu durum uygulamanın herkes için uygun olduğu anlamına gelmez.

Özellikle;

• Aktif genital enfeksiyonu bulunanlarda,
• Nedeni açıklanmamış vajinal kanaması olanlarda,
• Bazı kan ve pıhtılaşma hastalıklarında,
• Trombositlerle ilgili ciddi bozukluklarda,
• Aktif malignite veya önemli sistemik hastalık varlığında,
• Uygulama bölgesinde aktif enfeksiyon veya lezyon bulunması durumunda

işlem öncesinde ayrıntılı değerlendirme gerekir.

Kullanılan ilaçlar ve mevcut hastalıklar mutlaka hekime bildirilmelidir.

Menopozda Vajinal Kuruluk Yaşayan Her Kadına Genital PRP Yapılır mı?

Hayır.

Vajinal kuruluk farklı nedenlerden kaynaklanabilir ve menopoz döneminde dahi her kuruluk şikâyetinin tedavisi aynı değildir.

Öncelikle hastanın öyküsü alınmalı ve gerektiğinde jinekolojik muayene yapılmalıdır. Enfeksiyon, dermatolojik hastalıklar, pelvik taban problemleri ve diğer olası nedenler dışlandıktan sonra uygun tedavi seçenekleri değerlendirilmelidir.

Bazı hastalarda vajinal nemlendiriciler veya kayganlaştırıcılar yeterli olabilirken bazı hastalarda lokal hormonal veya farklı tedavilere ihtiyaç duyulabilir.

Genital PRP ancak kişinin klinik durumuna göre seçeneklerden biri olarak değerlendirilmelidir.

Genital PRP’nin Etkisi Bilimsel Olarak Kanıtlanmış mıdır?

Genital PRP konusunda son yıllarda giderek daha fazla çalışma yayımlanmaktadır.

Araştırmalarda özellikle:

• Menopozun genitoüriner sendromu,
• Vulvovajinal atrofi,
• Vajinal kuruluk,
• Kadın cinsel fonksiyon bozuklukları,
• Vulvar liken skleroz

gibi alanlar incelenmiştir.

Bazı çalışmalarda belirtilerde ve yaşam kalitesi ölçümlerinde iyileşmeler bildirilmiştir. Bununla birlikte hasta sayılarının düşük olması, PRP hazırlama ve uygulama yöntemlerinin farklılık göstermesi ve uzun dönem sonuçlarının yeterince bilinmemesi nedeniyle mevcut veriler kesin bir etkinlik sonucu çıkarmak için yeterli değildir.

Bu nedenle genital PRP hakkında karar verirken uygulamanın potansiyel faydaları kadar mevcut bilimsel verilerin sınırlılıkları da hastayla paylaşılmalıdır.

Menopozda Genital PRP Öncesinde Neden Jinekolojik Muayene Önemlidir?

Vajinal kuruluk, ağrı, yanma veya idrar yakınmaları her zaman yalnızca menopoza bağlı olmayabilir.

Benzer belirtiler;

• Vajinal enfeksiyonlar,
• Vulvar dermatolojik hastalıklar,
• Pelvik taban problemleri,
• İdrar yolu hastalıkları,
• Bazı jinekolojik hastalıklar

nedeniyle de ortaya çıkabilir.

Bu nedenle tedaviden önce şikâyetin gerçek nedeninin belirlenmesi önemlidir.

Genital PRP kararı da yalnızca belirtilere bakılarak değil, hastanın yaşı, tıbbi geçmişi, kullanılan ilaçlar, menopoz süreci ve jinekolojik muayene bulguları birlikte değerlendirilerek verilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Menopozda genital PRP ne işe yarar?

Genital PRP, kişinin kendi kanından hazırlanan trombositten zengin plazmanın genital dokulara uygulanmasıyla bölgedeki biyolojik iyileşme ve doku yenilenme mekanizmalarının desteklenmesini amaçlayan bir yöntemdir. Vajinal kuruluk ve vulvovajinal doku değişiklikleri gibi bazı menopoz yakınmalarındaki kullanımı araştırılmaktadır.

Genital PRP vajinal kuruluğa iyi gelir mi?

Bazı klinik çalışmalarda vajinal kuruluk ve menopozun genitoüriner sendromuyla ilişkili belirtilerde iyileşme bildirilmiştir. Bununla birlikte mevcut bilimsel kanıtlar sınırlıdır ve tedavinin etkinliğini kesin olarak ortaya koymak için daha güçlü çalışmalara ihtiyaç vardır.

Genital PRP ağrılı cinsel ilişki için yapılabilir mi?

Vajinal kuruluk ve menopozla ilişkili doku değişikliklerinden kaynaklanan ağrılı cinsel ilişkide genital PRP bazı hastalarda değerlendirilebilir. Ancak öncelikle ağrının altında yatan nedenin belirlenmesi gerekir.

Menopoz döneminde PRP herkese yapılabilir mi?

Hayır. Hastanın genel sağlık durumu, kullandığı ilaçlar, kan hastalıkları, enfeksiyon varlığı ve jinekolojik muayene bulguları değerlendirilmelidir. Uygunluk kararı hekim tarafından verilmelidir.

Genital PRP hormon içerir mi?

PRP kişinin kendi kanından hazırlanan trombositten zengin plazmadır ve hormon preparatı değildir. Ancak hormon içermemesi, hormonal tedavilerin yerine her durumda kullanılabileceği anlamına gelmez.

Genital PRP ile vajinal gençleştirme aynı şey midir?

“Vajinal gençleştirme” tıbbi olarak oldukça geniş ve çoğu zaman pazarlama amaçlı kullanılan bir ifadedir. Genital PRP ise kişinin kendi kanından elde edilen trombositten zengin plazmanın belirli genital dokulara uygulanmasını ifade eder. Uygulamanın hangi şikâyete yönelik yapıldığı açık şekilde belirlenmelidir.

Sonuç: Menopozal Dönemde Genital PRP Kimler İçin Değerlendirilebilir?

Menopoz döneminde vajinal kuruluk, doku hassasiyeti, vulvovajinal değişiklikler ve cinsel ilişkide ağrı gibi şikâyetler yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilir.

Genital PRP, bu dönemde ortaya çıkan bazı şikâyetlerin yönetiminde araştırılan rejeneratif uygulamalardan biridir.

Ancak PRP uygulaması menopoz dönemindeki her genital yakınma için standart veya tek tedavi seçeneği değildir. Güncel bilimsel araştırmalar umut verici sonuçlar içermekle birlikte kanıtların sınırlı olduğu ve daha kapsamlı klinik çalışmalara ihtiyaç duyulduğu unutulmamalıdır.

Menopoz döneminde vajinal kuruluk, cinsel ilişkide ağrı, genital yanma, hassasiyet veya idrar yollarıyla ilgili yakınmalarınız bulunuyorsa öncelikle kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından değerlendirilmeniz ve size uygun tedavi seçeneklerinin birlikte belirlenmesi gerekir.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı veya kişiye özel tedavi önerisi yerine geçmez.

Menopoz ve erken menopoz

Kadınların hayatının üçte biri menopozda geçiyor. Menopoz sözcüğü Yunanca mens (ay) ve pause (durmak) sözcüklerinden türemiştir. Hormonal değişikliklerle birlikte kadının hayatında yepyeni bir dönem başlamaktadır. Menopoz dönemi kadınlar için tıpkı bebeklik, ergenlik gibi hayatın doğal bir evresidir ve bir hastalık olarak görülmemelidir. Genel popülasyonda menopoza girme yaşı 48-52 iken Türk kadınlarında ortalama yaş 46-48’dir.

Menopoz yaşı nasıl belirlenir?

Menopoza hangi yaşta girileceğinin temel belirleyicisi genetik olmakla birlikte; ırk, beslenme düzeni, sigara ve alkol tüketimi, doğum kontrol hapı kullanımı, doğurganlık durumu, uzun emzirme dönemi, adetlerin düzensiz oluşu, travmalar, hapis hayatı, deprem gibi doğal afetler, göç yaşanması menopoz dönemini hızlandırabilir. Bunun yanı sıra, kırsal bölgede, soğuk iklimlerde ve ağır koşullarda yaşayan kadınlarda menopoz yaşı daha erkendir. Genel sağlık durumu, radyoterapi, kemoterapi ve cerrahi durumlar menopozu tetikleyebilir.

Menopozun öncesi belirtileri var mıdır?

Bir kadın düzenli bir şekilde adet görürken bir anda menopoza girmez. Menopoza giriş (premenopoz) süresinde adet aralıkları önce sıklaşır, daha sonra ise uzar. Adet miktarında değişimler olabilir. Sıcak basması gibi durumlar menopoz öncesinde başlayabilir. Ancak bir kadın bir sene adet görmeyene dek menopoza girmiş denemez. Cerrahi olarak yumurtalıklar alınmışsa veya yüksek dozlu hormonal ilaçlar yapıldıysa cerrahi/medikal menopoz gerçekleşebilir.

Menopoza geçiş döneminde bir kanama mı, yoksa adet düzensizliği mi?

Kadınların adet düzensizliğinde ilk akla gelen sorulardan biridir, “yoksa menopoza mı giriyorum?” Senede bir iki kere, adet düzensizliği kabul edilebilir. Mevsim geçişlerinde, stres durumlarında, ilaçların düzensiz kullanımlarında bu tür değişiklikler olabilir. Eğer kanama çok yoğun değilse, ultrasonda herhangi bir bulgu saptanmıyorsa ve bu kanamalar tekrarlamıyorsa düzensiz kanamalar kabul edilebilir. Ancak adet aralıkları kısaldıysa, her ay düzensiz adetler devam ediyorsa, kanamalar çok yoğunsa, ara lekelenmeler oluyorsa mutlaka değerlendirme yapmak gerekir.

Menopozda hangi belirtiler olur?

Menopoz sürecini her kadın farklı yaşar. Belirtiler genelde menopoza girişte olup menopoza girince tamamen kaybolsa da, bazı kadınlarda hiç şikayet yaşanmazken bazı kadınlarda bu şikayetler yıllar alabilir. En sık görülen şikayetler: sıcak basması, gece terlemeleri, uyuyamama, genitoüriner sendrom adı verilen vajinal kuruluk, depresyon, beyin sisi, konsantrasyon güçlüğü olarak sıralanabilir.

Menopoz konusunda en önemli konu kanamaların tamamen kesilmesidir. 1 sene boyunca herhangi bir sebebe bağlı olmadan kanaması olmayan kadın menopoza girmiş sayılır. Menopoz sonrası olan bütün kanamalar anormal kabul edilir ve mutlaka muayene gerektirir!

Menopoza yaklaşmış olmak testlerden anlaşılabilir mi?

Adetliyken yapılan bazı hormon testleri ve ultrasonda yumurta sayımı, o esnada yumurtalık çalışması hakkında fikir verebilir. Ancak menopoza giriş zamanı hakkında açık ve net fikir vermez.

Menopoza giren bir kadın gebe kalabilir mi?

Tam menopoza girmiş bir kadında, yani herhangi bir sebebe bağlı olmadan adet görmeyen bir kadında gebelik ihtimali yoktur. Ancak hastalar maalesef bu durumu menopoz öncesi dönemle karıştırmaktadırlar. Adet görmeye devam eden bir kadının az da olsa gebelik ihtimali vardır ve menopoza girene dek mutlaka korunması gerekmektedir.

Menopoza girişte doğum kontrol yöntemlerinden spiral güvenle kullanılabilir. Düşük risk faktörleri durumunda kadın doğum doktoru düşük dozda hormon içeren doğum kontrol hapı önerebilir. Ayrıca üç aylık iğne, cilt altı implant, ilaçlı spiral kullanılabilir. Hormon içeren yöntem kullanılmak istenmiyorsa kondom kullanılabilir. Menopoza girildikten sonra bu yöntemler bırakılabilir.

Menopoz belirtileri tedavi edilebilir mi?

Menopoz kadın hayatında bir dönemdir. Bu belirtileri yaşayan kadınlar kendileri atlatabilirler. Ancak yoğun bir şekilde belirti gösteren kadınlar doktora başvurmaktadırlar. Menopoz dönemindeki belirtilerden ziyade, aslında kadının genel sağlık durumunu düşünmek gerekir. Menopoz döneminde kalp rahatsızlıkları, kemik kırıkları, bilişsel fonksiyonlarda bozulma, vajinal kuruluk gibi şikayetler daha sık yaşanır.

Kadınların yaklaşık yüzde sekseninde ateş basması ve gece terlemesi görülür. Ateş basmalarını arttıran faktörler; ırk ve genetik faktörler, kafeinli içecekler, sigara, alkol tüketimi, azalmış fiziksel aktivite, obezite, sosyo-ekonomik düzey, ırk ve genetik risk faktörleri, kafein içeren içecekler, baharatlı yiyecekler, stres ve sıcak ortam olarak sıralanabilir. Ateş basması geçici bir süreçtir ve bazı önlemlerle tamamen geçmese bile azaltılabilir. Rahat, hava alan kıyafetler giymek, koton kıyafetler ve yatak örtüleri kullanılması, yeme içme düzeni şikayetleri azaltılabilir. Özellikle hastalara tavsiye olarak bir günlük tutularak, ateş basmasının zamanı ve tetikleyicileri anlaşılabilir. Böylece bu sebeplerden uzak durma ile veya şikayetlerin başlamasına yakın soğuk bir su içme ve buz uygulaması ile şikayetler azaltılabilir.

Östrojen azalmasına bağlı olarak vajinada kuruluk ve idrar yolu enfeksiyonlarına yatkınlıkta artış görülebilir. Doktor tavsiyesi altında kuruluk için östrojen içeren bazı kremler kullanılabilir. Yine düzenli cinsel ilişki ile vajinadaki değişimler azaltılabilir. İdrar yolu enfeksiyonları için test yaptırılması ve gerekirse antibiyotik kullanılmalıdır.

Hastalarda yaygın olarak görülen psikolojik değişimler mevcuttur. Bu durumlar sinirlilik, gerginlik, depresif ruh hali, odaklanamama olarak sıralanabilir. Psikolojik değişimler için egzersiz, meditasyon, stres faktörlerinden uzaklaşma faydalı olabilir. Özellikle sıcak basması yaklaşırken 4 saniye nefes alma, 7 saniye nefesi tutma ve 8 saniye sayarak nefesi verme şeklindeki nefes egzersizi rahatlamayı sağlar.

Bir diğer değişim ise uyku düzeni üzerinedir. Uykuya dalmada zorlanma, uyuma süresinde kısalma veya uyku sırasında terlemeler görülebilir. Bu problemlere çözüm için akşam yemek porsiyonlarının azaltılması ve ağır yağlı yiyeceklerden uzak durulması, kafeinli içeceklerden uzak durulması, gündüz uykularından kaçınılması, yatmadan önce ılık bir süt veya melisa, papatya, pasiflora benzeri bitki çaylarının tüketilmesi, yatak odasının karanlık ve sessiz bir ortam olması önerilir. Gece terlemesi için başucunda buz aküsü bulundurulabilir.

Saç, deri ve ter bezleri ile ilgili bazı değişiklikler olabilir. Saç derisi incelir ve ciltteki kollajen miktarı azalır. Saç teli miktarında da azalma olurken, yara iyileşmeleri gecikir. Su alımının artırılması ve cildin düzenli nemlendirilmesi bu gibi durumlara fayda sağlar.

Ağız kötü ve diş eti hastalıkları menopoz sürecinde artış gösterebilir. Sindirim sistemi değişiklikleri olarak, kabızlık, basur, reflü ve safra taşlarında artış olabilir. Ayrıca kalp hastalıkları ve kemik erimesine de meyil olabilir. Bu gibi durumlarda hormon replasman tedavisi faydalı olabilir.

Menopozda hormon tedavisi kullanılmalı mı kullanılmamalı mı?

Menopozda şikayetlerin azaltılması veya tedavisi için kullanılan hormon tedavilerinin etkinliği tartışılmaz. Ancak ne yazık ki medyada çıkan bazı asılsız haberler nedeniyle hormonal tedaviden bazı kadınlar mahrum kalmaktadır. Her ne kadar günümüzde verilen hormon düzeyleri oldukça düşük olsa da yine de tamamen risk olmadığı söylenemez.

Östrojen tedavisi kadınlık hormonu olup, progesteron gebelik hormonu gibi düşünülebilir. Bu iki hormon kadının vücudunda her zaman denge halindedir. Menopozda azalan ve yan etkisi olan asıl hormon östrojen olmakla birlikte tek başına östrojen verilmesi uygun olmaz. Ayrıca menopoza girmeden önceki dönemde progesteron eksikliği kadında birçok belirti verir.

Hormon replasman tedavisinde yarar / zarar oranı hastaya açık bir şekilde anlatılır. Eğer hastada risk faktörleri az ise biyoeşdeğer hormon tedavisi doğal yoldan kullanılabilir. Hormon ilaçları ağızdan alındığında karaciğerden geçip birçok yan etkisi olmaktadır. Bunun yerine ciltten krem ve yapıştırma şeklinde östrojen ve vajinal progesteronun karaciğerden geçmedikleri için yan etki profilleri düşüktür.

Biyoeşdeğer hormon tedavisinin olumlu etkileri bulunmaktadır. Sıcak basmalarının en etkin tedavisi hormon tedavisidir. Uyku problemlerini, cinsel disfonksiyonu, kalp problemlerini, kemik kırıklarını engeller. Depresyon, olumsuz duygudurum, vajinal kuruluğu engeller. Ancak bu tedavilerin mutlaka belli bir yaşa dek ve mutlaka kadın doğum doktoru kontrolünde kullanılması gerekmektedir.

Kimler menopoz döneminde hormon tedavisi alamaz?

Ailede veya kişide meme kanseri öyküsü, geçirilmiş pıhtı problemleri olanlar, rahim kanseri öyküsü olan kadınlar, tedavide kontrole gelemeyecek kadınlar. 

Hormon dışı tedavi var mıdır?

Elbette vardır. Hormon kullanmak istemeyen veya hormon kullanılmasının sakıncalı olduğu menopoz hastalarında fitoöstrojen denilen bitkisel tedaviler kullanılabilir. Yine bu bitkisel ilaçlar mutlaka doktor kontrolünde kullanılmalı ve aktardan ezbere gidip alınmamalıdır. Ayrıca, aktarlarda satılan ve menopoz için “mucize” olarak ifade edilen pek çok ürünün içeriği tam olarak bilinmemektedir ve sağlığınıza zarar verebilir.

Vitaminlerden kalsiyum, magnezyum, D vitamini menopoz döneminde kemik erimesi tedavisinde kullanılabilir. Yine bu durumdan korunmak için egzersiz, sigarayı bırakmak çok önemlidir. Kalsiyum ilaçlarını kullanamayan hastalar içinse süt ürünleri tüketimi önerilebilir. Kefir, yoğurt, laktozsuz süt, laktozsuz yoğurt kullanılabilir.

Erken menopoz nedir?

Menopoz yaşı Türk kadınlarında 48-52’dir. 40 yaşından önce ortaya çıkarsa buna “erken menopoz” veya prematür ovaryan yetmezlik adı verilir. Erken menopoza giren kadınlarda tek problem çocuk olup olmaması değildir. Erken menopoza giren kadınlarda kalp sağlığı, kemik kırıkları ve bilişsel fonksiyonlar üzerine olumsuz neticeler olabilir. Kadında duygusal olarak bir yıkım oluşturur.

Erken menopoz neden olur?

Menopoz yaşı genelde genetiktir. Bir ailede kadınlar benzer yaşta menopoza girer. Erken menopozun sebebi tam olarak bilinmemektedir. Ancak sigara, sağlıksız beslenme, bazı doğuştan gelen hastalıklar, yumurtalıklara yapılan cerrahi müdahaleler, kemoterapi ve radyoterapi buna neden olabilir.

Erken menopozun belirtisi var mıdır?

Erken menopoz hastaları menopoz öncesi belirtileri daha erken yaşta yaşayabilirler. Adet düzensizliği için doğum kontrol hapı kullanıp bıraktıklarında adet göremeyince bu şikayetlerini doğum kontrol hapına bağlarlar ancak bu durumun gerçekçiliği yoktur.

Erken menopoz tanısı aldım, ne yapmalıyım?

Erken menopoz hastalarında en önemli soru çocuk isteyip istememeleridir. Eğer kadının çocuğu yoksa, mutlaka yumurta dondurma işlemi yaptırması gerekmektedir. Ancak kadın tam menopoz girmeden kendiliğinden gebelik şansı yok olmaz. Sadece gebe kalma şansı her ay için azalır.

Erken menopoz tanısı nasıl konur?

Erken menopoz, kadının öyküsü, hormon testleri ve ultrason bulguları ile konulur. Adetin erken döneminde FSH düzeyi 70’in üzerindeyse ve estradiol seviyeleri düşük ise erken menopoz teşhisi konulabilir. Erken menopoz teşhisinden sonra bazı genetik testler ve ileri kan testleri istenmesi gerekebilir.

Erken menopoz tedavi edilebilir mi?

Erken menopoz tedavisinde temel amaç kadının sağlığını korumaktır. 50 yaş sonrası olan hormon tedavisi ile erken menopozda kullanılan menopoz tedavisi farklıdır çünkü erken menopozda hormon tedavisi uygun hastalarda kadının sağlığını ve ömrünü uzatır.

Erken menopozda kaç yaşına kadar hormon kullanılabilir?

Menopozda hormon tedavisine herhangi bir sıkıntı yoksa ve kadın sıkı kontrol altında ise 65 yaşına dek kullanılabilir. Bu dönemde rutin kadın doğum ve genel cerrahi muayenesi, ultrason ve meme takipleri son derece büyük önem arz etmektedir.

Menopoz, kadın yaşamının doğal bir evresi olmakla birlikte, önemli hormonal değişimlerin yaşandığı hassas bir süreçtir. Ülkemizde menopoz yaşı ortalama 47 yaş civarındadır ve bu dönem yalnızca biyolojik değil, aynı zamanda psikolojik ve sosyal etkileriyle de dikkat çeker.

Bu nedenle menopoz sürecine yaklaşımda fonksiyonel tıp bakış açısı, kadının hem bugünkü yaşam kalitesini artırmayı hem de uzun vadeli sağlığını korumayı hedefler.

Menopoz Sürecinde Vücutta Neler Olur?

Menopozla birlikte östrojen ve progesteron hormonlarında azalma meydana gelir. Bu değişim birçok belirtiyi beraberinde getirir:

• Sıcak basmaları ve gece terlemeleri
• Uyku düzeninde bozulma
• Duygusal dalgalanmalar ve depresif ruh hali
• Konsantrasyon problemleri
• Enerji düşüklüğü

Bu belirtiler, kadının günlük yaşamını ve sosyal uyumunu doğrudan etkileyebilir.

Uzun Vadeli Sağlık Riskleri

Menopoz yalnızca kısa vadeli şikayetlerle sınırlı değildir. Hormonal değişimlerin etkisiyle ilerleyen süreçte bazı hastalıklara yatkınlık artabilir:

• Kalp ve damar hastalıkları
• Osteoporoz (kemik erimesi)
• Metabolik yavaşlama ve kilo artışı

Bu nedenle menopoz, sadece bir “dönem” değil, aynı zamanda gelecek sağlığın şekillendiği kritik bir süreçtir.

Fonksiyonel Yaklaşım Neyi Hedefler?

Fonksiyonel tıp yaklaşımında amaç, sadece şikayetleri baskılamak değil, altta yatan nedenleri dengeleyerek bütüncül bir iyilik hali sağlamaktır.

Bu yaklaşımda:

• Hormonal denge desteklenir
• Beslenme ve yaşam tarzı düzenlenir
• Uyku kalitesi iyileştirilir
• Stres yönetimi sağlanır
• Kişiye özel tedavi planları oluşturulur

Her kadının menopoz süreci farklıdır; bu nedenle tedavi de kişiye özel planlanmalıdır.

Menopozda Takip ve Kontrollerin Önemi

Fonksiyonel yaklaşımın en önemli basamaklarından biri düzenli takiptir.

Yılda en az bir kez yapılan kontroller ile:

• Hormon düzeyleri değerlendirilir
• Kemik yoğunluğu takip edilir
• Kardiyovasküler riskler analiz edilir
• Genel sağlık durumu gözden geçirilir

Bu sayede olası riskler erken dönemde tespit edilerek önlem alınabilir.

Sağlıklı ve Dengeli Bir Menopoz Mümkün

Doğru yaklaşım ve düzenli takip ile menopoz dönemi;
daha sağlıklı, daha enerjik ve daha dengeli bir şekilde geçirilebilir.

Fonksiyonel tıp bakış açısıyla uygulanan yöntemler sayesinde, kadınlar bu süreci sadece bir “geçiş dönemi” olarak değil, aynı zamanda yeniden dengeye ulaşma fırsatı olarak yaşayabilir.

Menopoz Döneminde “Beyin Sisi”ne Yaklaşım Nasıl Olmalı?

Menopoz dönemi, kadınlarda hormonal değişimlerin en yoğun yaşandığı süreçlerden biridir. Bu dönemde en sık karşılaşılan şikayetlerden biri de halk arasında “beyin sisi” (brain fog) olarak bilinen bilişsel bulanıklık durumudur. Konsantrasyon güçlüğü, unutkanlık, zihinsel yavaşlama ve odaklanamama gibi belirtilerle kendini gösterir.

Beyin Sisi Nedir?

Beyin sisi bir hastalık değil, bilişsel fonksiyonlarda geçici yavaşlama durumudur. Kişi:

• Kelime bulmakta zorlanabilir
• Günlük işleri planlamakta güçlük çekebilir
• Dikkatini toplamakta zorlanabilir
• Basit unutkanlıklar yaşayabilir

Menopozda Beyin Sisi Neden Olur?

Menopoz döneminde özellikle östrojen seviyelerindeki düşüş, beyin fonksiyonlarını doğrudan etkiler. Östrojen;

• Hafıza süreçleri
• Dikkat ve odaklanma
• Nörolojik iletişim

üzerinde önemli rol oynar.

Bunun dışında:

• Uyku bozuklukları (sık gece uyanmaları)
• Sıcak basmaları
• Stres ve anksiyete
• B12 ve D vitamini eksiklikleri
• Tiroid problemleri

beyin sisi şikayetini artırabilir.

Menopozda Beyin Sisi Nasıl Yönetilir?

1. Hormon Dengesinin Değerlendirilmesi

Menopoz döneminde şikayetler belirginse, kadın doğum uzmanı tarafından hormonal değerlendirme yapılmalıdır. Gerekli durumlarda hormon tedavileri (HT) planlanabilir.

2. Uyku Kalitesinin Düzenlenmesi

Kaliteli uyku, beyin fonksiyonlarının toparlanması için kritik öneme sahiptir.

• Aynı saatte uyuma alışkanlığı
• Yatmadan önce ekran kullanımını azaltma
• Serin ve karanlık ortam

önerilir.

3. Beslenme Düzeni

Beyin sağlığını destekleyen besinler tercih edilmelidir:

• Omega-3 yağ asitleri (balık, ceviz)
• Antioksidanlar (sebze ve meyveler)
• Yeterli protein alımı
• İşlenmiş şekerden kaçınma

4. Egzersiz ve Hareket

Düzenli fiziksel aktivite:

• Beyne giden kan akışını artırır
• Hafızayı güçlendirir
• Stresi azaltır

Günlük 30 dakikalık yürüyüş bile oldukça etkilidir.

5. Vitamin ve Mineral Desteği

Eksiklikler mutlaka kontrol edilmelidir:

• B12 vitamini
• D vitamini
• Demir

Eksiklik varsa doktor kontrolünde takviye yapılmalıdır.

6. Zihinsel Egzersizler

Beyni aktif tutmak için:

• Bulmaca çözmek
• Kitap okumak
• Yeni bir beceri öğrenmek

oldukça faydalıdır.

7. Stres Yönetimi

Kronik stres beyin sisi şikayetlerini artırır.

• Meditasyon
• Nefes egzersizleri
• Yoga

önerilen yöntemler arasındadır.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda mutlaka bir uzmana başvurulmalıdır:

• Unutkanlık giderek artıyorsa
• Günlük yaşamı etkilemeye başladıysa
• Depresif ruh hali eşlik ediyorsa
• Şiddetli uyku bozukluğu varsa

Perimenopoz, kadının adet döneminin sona erdiği ve menopoz döneminin başlangıcına girdiği bir süreçtir. Menopozla birlikte kadının adet döngüsü ve doğurganlığı sona erer. Bu dönem bazı kadınlarda bir yıl sürebilirken bazı kadınlarda daha uzun süreleri bulabilir. Hem psikolojik hem de fiziksel yani bedensel olarak zorlayıcı bir süreç yaşanabilir.

Perimenopoz Nedir?

Kadınlarda menopoz döneminden önceki birkaç yıl menopoza geçiş dönemi yani perimenopoz olarak tanımlanır. Bu geçiş döneminde hormonal değişiklikler ve dengesizlikler oldukça yoğun bir şekilde yaşanır. Bu süreçle birlikte doğurganlığın artık azalarak bittiği, üreme hormonlarının vücutta etkilere sebep olduğu doğal bir döneme girilir. Menopoz dönemi için bir hazırlık süreci gibi de düşünülebilir. Çünkü menopoz döneminde yaşanan sıcak basması, adet düzensizliği gibi belirtiler perimenopoz döneminde de kendisini gösterir.

Perimenopoz Belirtileri Nelerdir?

Perimenopoz belirtileri, vücutta birçok değişikliğe yol açar. Fiziksel, duygusal ve sosyal açıdan birçok farklı belirtiler görülür. Bu belirtiler her kadında aynı şekilde ortaya çıkmayabilir. Bazı kadınlar hafif semptomlarla karşılaşırken bazı kadınlar daha ağır yaşayarak, hayat kaliteleri üzerinde olumsuz etkiler görebilir.

• Adet düzeninde bozulmalar,
• Sıcak basması,
• Uyku problemleri,
• Duygu durumunda değişiklikler,
• Vajinal kuruluk gibi sorunlar,
• İdrar tutamama gibi mesane problemleri,
• Cinsel isteksizlik
• Kemik yoğunluğunda azalma,
• Göğüslerde hassasiyet,
• Kolesterol yükselmesi gibi belirtiler gözlemlenebilir.

Perimenopoz Kaç Yaşında Başlar?

Perimenopoz dönemi; adet düzensizliği ve doğurganlığın sona ermesine yakın olan bir süreçtir. Menopoz 40 ila 50 yaşları arasında görülmektedir. Bu yaşlardan önceki geçiş süreci perimenopozdur. Kişiye göre değişmekle beraber 7-14 yıla kadar uzanan bir dönemdir. Bazı kişiler 30’lu yaşlarında perimenopoz dönemine girebilir. Bu durum erken menopoz ile karıştırılmamalıdır. Bazı risk faktörleri ve kişilerin vücut dengeleri, hangi yaşlarda hangi dönemlerin yaşanacağını değiştirmektedir.

Perimenopoz Nedenleri Nelerdir?

Perimenopoz nedenleri hormonal değişikliklere bağlı olarak gerçekleşir. Östrojen hormonu seviyesindeki azalma sonucu adet döngüsünde dengesizlik meydana gelir. Bu hormon yumurtalık tarafından üretilir ve yaş almayla birlikte yumurtalıklar artık işlevini yitirdiğinden hormonlarda düzensizlik başlar. Rahim ve yumurtalıkların alınması gibi durumlar da bir kadının erkenden menopoza girmesi ve perimenopoz sürecinden geçmesi için bir neden olarak sayılabilir.

Perimenopoz nedenleri aşağıdaki gibi sıralanabilir.

• Hormonal değişiklikler: Östrojen hormonu seviyesinin azalması, adet döngüsünde dengesizlikler yaşanmasına neden olarak menopoz döneminin süreçlerini meydana getirir.
• Yaşlanma: Yaş almayla birlikte yumurtalıkların da işlevselliği azalır ve hormonal değişiklikler bulunur.
• Genetik faktörler: Bir kadının genetiğinde, aile üyelerinde perimenopoz döneminde yaşanan durumlar, kadının da sorun yaşamasına neden olabilir.
• Sigara kullanma: Sigara içmek hormonal değişiklikleri etkileyerek daha erken menopoza girme nedeni olarak görülebilir.
• Jinekolojik sorunlar: Perimenopoz döneminin başlangıç süresinde etkili olabilir.
• Genel sağlık durumu: Tiroid gibi hastalıklar da genel sağlık durumundan dolayı menopoz döneminde etki gösterebilir.

Perimenopoz Tedavisi Nasıl Olur?

Perimenopoz tedavisinde adet düzensizliğinin dengelenmesi için doğum kontrol hapları işe yarar bir yöntem olabilir. Adet döngüsünde bir düzen geri gelebilir ve diğer belirtiler için yardımcı olabilir. Buna destek olarak doğal bir beslenme düzeni benimsenmesi, her gün düzenli egzersiz yapılması gerekir. Kalsiyum ağırlıklı beslenme, alkol ve kafein tüketimini azaltma, sebze ve meyveyi daha çok tüketmek gibi sağlıklı bir yaşam tercih edilmelidir.

Dünyadaki kadınların %30’u menopoz sonrası kadınlardır.Her kadının menopoza cevabı farklıdır bu nedenle menopozda hastaya yaklaşım kadına özgüdür.

Menopoz adetlerin kesilmesi şeklinde tarif edilmektedir. Perimenopoz ise menopoz öncesi ve sonrasındaki dönemi kapsamaktadır. Menopoza geçiş ile başlayan sıkıntılar menopoz sonrasıda devam etmektedir. Menopoz sonrası kadınlarda kalp, damar hastalıkları ve kadın kanserlerinin arttığı dönemdir. Kadınlar bu dönemde jinekolojik kanserler, osteoporoz , kalp damar hastalıkları riski artığı için yakın takip edilmelidir.

Menopoz yaşı ortalama 51 olup, bu yaşı belirleyen en önemli etken genetik öyküdür. Sigara içenlerde, rahimi alınanlarda menopoz daha erken olabilir.

Menopozda kadının bu döneme karşı cevabı , kadının yaşam stili ve aile öyküsüne göre değişir.

Menopoza geçiş döneminde , bu dönem 40’lı yaşlarda başlamaktadır ki, hormonal değişikliklere bağlı düzensiz, yoğun ve uzamış vajınal kanama ile karşılaşılmaktadır. Bu dönemde özellikle kadınların gebelikten korunması için desteklenmeli ve gerekli önlemler alınmalıdır.

Menopozda depresyon, anksiyete, libido kaybı, deride kuruluk, kemik erimesi sık karşılaşılan sorunlar olup her kadın bu sıkıntılara karşı destek tedavisi almalıdır.

Menopoz Belirtileri

Menopoz; kadında üreme döneminin son bulduğunu işaret eden dönemdir. Halk arasında adetten kesilme olarak da tanımlanan menopoz döneminde; yumurtalık rezervi tükenmiştir ve bu nedenle artık gebelik olasılığı kalmamıştır.

Kadın yaşamında doğal döngünün bir parçası olan menopoz; fizyolojik ve psikolojik açıdan oldukça karmaşık ve zor bir süreç olabilmektedir. Ortalama menopoz yaşı dünyada 45 ila 55 yaş arası; Türkiye’de ise 46-48 yaşları arasındadır.

Kadın yaşamında doğal bir süreç olan menopoz döneminde kadın fizyolojisinde ve psikolojisinde birtakım problemler açığa çıkabilmektedir. Bu problemler ise şu şekilde sıralanabilmektedir;

• Aşırı terleme
• Çabuk yorulma
• Kalp ve tansiyon hastalıkları
• Sistemik hastalıklar
• Kemik erimesi
• Psikolojik bozukluklar
• Depresyon

Menopoz Dönemleri Nelerdir?

Menopoz süreci öncesi, dönemi ve sonrası olarak üç şekilde ele alınmaktadır. Bu üç süreçte de kadın sağlığının korunması amacı ile farklı tedavi yöntemleri uygulanabilmektedir. Menopoz döneminde;

• Premenopoz: Adet düzensizliği başlamaktadır.
• Menopoz: Son adet kanaması yaşanmaktadır.
• Postmenopoz: 12 ay boyunca adet görmeyen kadınlar bu dönemdedir.

Menopoz dönemi ve menopoz tedavisi hakkında daha ayrıntılı bilgiye ulaşmak için diğer yazılarımıza göz atabilir; 0 216 688 10 88 numaralı telefonu arayabilirsiniz.

Menopoz Dönemini Etkileyen Durumlar

Menopoz dönemi her kadının fizyolojik, biyolojik ve psiko-sosyal durumuna bağlı olarak farklı yaşlarda yaşanabilmesinin yanı sıra farklı belirti ve şikayetler de açığa çıkarabilmektedir. Menopoz dönemine girmeyi etkileyen pek çok faktör bulunmaktadır. Bunlar; genetik faktörleri genel sağlık durumu, genital sistemde yaşanan problemler, psikolojik etmenler ve sosyal faktörlerdir.

Menopoz Döneminde Sıcak Basma Nedenleri

Menopozda sıcak basması: östrojen eksikliğinin klasik bulgusu sıcak basmasıdır. Çarpıntı ile başlayan titreme, terleme, vücutta kızarıklık ve sıcaklık ile devam eden ataklar 1-4 dakika kadar sürmekte ve gün içinde 5-10 defa tekrarlamaktadır. Sıcak basmaları cerrahi menopoz olarak adlandırılan rahim ve yumurtalıkların alınmasına bağlı menopozda daha sık görülen bir şikayettir. Sıcak basmalarına genellikle depresyon, sinirlilik, yorgunluk, hafıza kaybı eklenmektedir. Bazı kadınlarda tedaviye gerek kalmayacak düzeyde hafif sıcak basmaları olabilir. Genellikle sıcak basmalrı 5 yıl içinde geriler.

Vajinal kuruluk: menopozdan 4-5 yıl sonra vajınal kuruluk gelişir. Vajinal kuruluk, vajinal enfeksiyonlara, ağrılı cinsel ilişkiye yol açmaktadır. Bu şikayetler östrojen ile tedavi edilebilmektedir.

Osteoporoz: kemik miktarının azalması olarak adlandırılmakta ve ilerleyici bir hastalıktır. Toplumda artan yaş ile beraber kemik kaybı artmaktadır. Kemik kaybının %1’i menopozdan önce kaybedilmektedir. Menopozdan sonra ise yılda kemiklerin %5’i kaybedilmektedir. Kemik kaybında en büyük risk genetik öyküdür. Ayrıca diyetteki mevcut kalsiyum miktarının azalması, sigara ve alkol tüketimi de osteoporozu artıran faktörlerdir.

Osteoporoz tedavisi olan bir hastalıktır. Bu nedenle menopozdaki kadınlara tarama yapılmalı ve gerekli durumlarda koruyucu, gerektiğinde tedavi edici olarak yaklaşılmalıdır.

Menopoza hazırlık: Her kadın kendini menopoza hazırlamalıdır. Egzersiz mutlaka kadın hayatında olmalıdır. Dengeli ve düzenli beslenme, çay, kahve, alkol tüketiminin azaltılması, sigaranın bırakılması zorunludur. Kalp ve damar hastalıkları riski artmış olup kilo kontrolu oldukça önemlidir. Her kadın yıllık jinekolojik ve meme muayenesi yanında, kalp ve damar hastalıkları, osteoporoz açısından tarama programına alınmalıdır.

Hormon tedavisi-meme kanseri: Bazı çalışmalar uzun yıllar süresince yapılan hormon tedavisinin meme kanseri riskini artırdığını bu nedenle menopoz da tedavi her kadın için farklı ve kişiye özel düzenlenmelidir. Kısa dönem tedavi alan hastalarda, ilacın pozitif etkileri oldukça yüksek ve etkilidir.

Menopozda bitkisel tedavi: Bitkisel destek vermeden önce mutlaka hekim görüşü alınmalıdır. Bazı bitkisel maddeler, soya ve soya ürünleri gibi hormonal destek sağlar. Bitkisel ürünler kullanılmadan önce bir tedavi desteği olmadığı, masraflı bir tedavi olduğu, başarı oranları konusunda kesin veriler olmadığı konusunda hasta bilgilendirilmelidir.

Hormon Testi Nedir?

Hormanlar vücudumuzdaki bir çok sistemi etkileyen farklı yapıda ve değişik fonksiyonları olan sinyal molekülleridir. Taşıdıkları sinyaller ile kimi zaman bir organın çalışmasının belirteci iken, kimi zaman çalışmamasının göstergesi olabilir. Endokrin bezlerden salgılanır. Hormon düzeylerinin saptanması kan testleri ile anlaşılabilir.

Hormon Testi Neden Yapılır?

Menopoz kelime anlamına bakarsak son adet demektir. Ancak günlük kullanımda çoğunlukla son adet ve devam eden adet görülmeyen dönemin tamamı menopoz olarak adlandırılmaktadır.

Adet görmeyen veya adet düzensizliği yaşayan her kadın mutlaka kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından değerlendirilmelidir. Gerekli jinekolojik muayenesi ve ultrasonografisi yapılan ve düzensiz adetin nedenleri araştırılan hastamızdan tanının konulabilmesi için hormon testleri de istenebilmektedir. Özellikle menopozun kesinleştirilmesi, yumurta kapasitesinin anlaşılması için hormon testleri gereklidir. Hormon testleri adet düzensizliği yaşayan kadında adetin 2. veya 3. günü yapılırken, adet görmeyen bir kadında herhangi bir günde yapılabilir.

Hangi Hormanlara Bakılır ve Bu Hormanların Görevleri Nelerdir?

Bir kız çocuğu ilk dünyaya geldiğinde yumurtalıklarında yüz binlerce yumurta bulunur. Bu yumurtalar yıllar içerisinde azalır. Normal bir gelişim sürecinde bu yumurtaların azalışı 30’lu yaşlara kadar sabit iken 35 yaş ve sonrasında azalma hızı artar. İşte bu yumurtaların rezervinin anlaşılması için kullandığımız hormonal testler aynı zamanda menopozunda göstergesi olarak kullanılabilmekte. Menopoz yaşını belirleyen en önemli etken genetik olmakla beraber bu duruma yol açan genetik dışı faktörlerde vardır. Özellikle medikal onkolojide kullanılan ilaçlar, ışın tedavisi, yumurtalıklara yapılan cerrahi operasyonlar erken menopoza yol açabilmektedir.

Hormon Testleri Nelerdir?

FSH Hormonu

Beyinde yerleşim gösteren hipofiz bezinden salgılanan, hedef organı yumurtalıklar olan bir hormondur. Salgılanan Fsh yumurtalıklar içindeki seçilmiş yumurtayı büyüterek östrojen hormonunun salgılanmasını sağlar. Yüksek Fsh hormonu yumurtalık rezervinin azaldığını ve menopoz dönemine yaklaşıldığını gösterir. Fsh değerine güvenilmesi için testin adet dönemi içinde özellikle 2, veya 3, günü yapılması gerekir. Menopoz dönemi öncesinde ise Fsh düzeyindeki artış kısa süreli olarak östrojen düzeyinde artışlara yol açabilmektedir. Ancak menopoz sonrasında östrojen düzeyi azalmaktadır.

Fsh seviyesinin gösterdiği bilgiler;

Adet kanmasının 3. Günü yapılan hormon sonuçlarına göre:

• Fsh 10 ve altında ise yumurta rezervinin iyi olduğunu, yakın bir süreçde menopoz yaşanmayacağını , yumurtlamanın olabileceğini gösterir.
• Fsh 10-15 arasında ise yumurta rezervinin azaldığını ve kadının çocuk isteği varsa bu konuda hızlıca karar alması gerektiğini gösterir.
• Fsh seviyesi 15-20 arasında ise menopoz döneminin yaklaştığını ve çocuk isteği durumunda tüp bebek tedavisiyle dahi başarının düşük olduğunu gösterir.
• Fsh 30 ve üzerinde ise menopoz dönemini ve adet görülmeyeceğini gösterir.

Testler adetin 2-3. günü dışında yapıldığında Fsh değeri yüksek çıkabilir ve testi yaptıran hasta endişelenebilir. Bu nedenle hormon testleri mutlaka adetin 2-3. günü yapılmalıdır.

Östrojen Hormonu

Fsh hormonunun etkisi ile yumurtalıklardan salgılanan bir hormondur.  Kadınlığın bir simgesi olarak da bilinen östrojen hormonu yumurtaların zayıflaması ve fonksiyonlarını yitirmesi ile seviyesi azalır. Menopoz ve sonrasında ortaya çıkan belirtilerin çoğu östrojen hormonunun azalmasından kaynaklanır. Östrojen hormon düzeyinin ölçümü adet döneminin 2. veya 3. Gününde yapılmalıdır. Normal değeri 25-140pg/ml arasında olup düzeyi yumurtlama dönemi, adetin yaklaşmasında vekullanılan ilaçların etkisi ile değişebilir.

LH Hormonu:

Adet kanamasının 3. Günü yapılan LH hormonu menopoz öncesinde 5-20 mlU/ml seviyesindedir. Menopozla  birlikte  artan ve menopoz döneminde bakılan hormonlardan biri olmakla beraber Fsh hormonuna göre daha geç belirti verir ve daha geç dönemde yükselir.

Testoteron ve Progesteron

Menopoz dönemi ile bu hormon düzeyleri azalmaktadır. Ancak bu azalış her daim menopozu göstermez. Menopozu belirleyen bir test olarak kullanılmaz.

İnhibin-B Hormonu

Kadında FSH hormonunun salgılanmasını düzenleyen bir hormondur. Beyinde yer alan hipofiz bezinden salgılanır. Menopoz döneminde salınımı azalmakla birlikte menopozun kesin göstergesi değildir.

HCG Hormonu

Gebelik testi olarak bilinen B-hcg hormonu, kadının yaşının artmasıyla da yüksek çıkabilir. Gebelik şüphesi olan b-hcg artışı ilk tespit edildiğinde yine de yaş nedeniyle artış olduğu düşünülmemelidir. Mevcut durumu gebelik şüphesi olarak değerlendirilmeli ve takip buna göre yapılmalıdır.

Menopoz Teşhisi

Menopoza yaklaşan kadında adet kanamalarında düzensizlikler olabilir. Menopoza girme yaşı ortalama 48-55 yaş dilimi arasındadır. Bu dönemin başlangıcında birtakım hormonal değişimler olur ve tetkikler bize erken dönemde bilgi sahibi olmamızı sağlar. Menopoza yaklaşma sürecinde mevcut durumu öğrenmek önemlidir. Çünkü kadının medikal durumuna ve şikayetlerine göre ilaç tedavisi başlanılabilir. Kullanılan hormonal terapi kadının yumurta kalitesini arttırmaz yada menopozu engellemez. Sadece eksik olanı yerine koyar. Böylece kadının menopoz belirtilerini ve menopozun kadında oluşturduğu psiklojik etkileri ortadan kaldırır. Ancak her kadın tedavi alamayacağı gibi, tedavi vermek de her daim yararlı olmayabilir. Her hasta farklı olup genel bir sonuca ulaşmak doğru değildir.