Tüp Bebek Kimlere Uygulanır? Hangi Durumlarda Tüp Bebek Tedavisi Gerekir?

Tüp Bebek Kimlere Uygulanır? Hangi Durumlarda Tüp Bebek Tedavisi Gerekir?

Çocuk sahibi olmak isteyen birçok çift için tüp bebek tedavisi, gebelik elde etme şansını artıran en etkili yardımcı üreme yöntemlerinden biridir. Ancak her çift doğrudan tüp bebek tedavisine ihtiyaç duymaz. Bu nedenle öncelikle kısırlık (infertilite) nedeninin doğru şekilde belirlenmesi gerekir.

Peki tüp bebek kimlere uygulanır? Hangi durumlarda tüp bebek tedavisi önerilir? İşte merak edilen tüm detaylar.

Tüp Bebek Tedavisi Nedir?

Tüp bebek tedavisi (IVF), kadından alınan yumurta ile erkekten alınan spermin laboratuvar ortamında döllenmesi ve oluşan embriyonun rahim içerisine transfer edilmesi işlemidir.

Günümüzde infertilite tedavisinde en yüksek başarı oranına sahip yöntemlerden biridir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

  • 35 yaş altındaki çiftlerde 1 yıl boyunca korunmasız ilişkiye rağmen gebelik oluşmuyorsa,
  • 35 yaş üzerindeki kadınlarda 6 ay boyunca gebelik elde edilemiyorsa,

çiftlerin infertilite değerlendirmesi için uzman hekime başvurması önerilir.

Yapılan değerlendirmelerde;

  • Hormon testleri
  • Yumurtalık rezerv testleri
  • İlaçlı rahim filmi (HSG)
  • Ultrason incelemeleri
  • Sperm analizi (Spermiyogram)

gibi tetkikler uygulanır ve uygun tedavi planı oluşturulur.

Tüp Bebek Kimlere Yapılır?

1. Tüpleri Tıkalı Olan Kadınlar

Doğal gebelikte sperm ve yumurta tüplerde buluşarak döllenme gerçekleşir.

Her iki tüpün de kapalı olması durumunda sperm ve yumurta bir araya gelemez. Bu nedenle doğal gebelik mümkün olmaz ve tüp bebek tedavisi önerilir.

Özellikle:

  • Hidrosalpinks
  • Piyosalpinks
  • Geçirilmiş enfeksiyonlar
  • Endometriozis

nedeniyle oluşan tüp hasarlarında tüp bebek önemli bir tedavi seçeneğidir.

2. Düşük Yumurtalık Rezervi Olan Kadınlar

Yumurtalık rezervi kadın yaşının ilerlemesiyle doğal olarak azalır.

Ancak bazı kadınlarda;

  • Genetik nedenler
  • Yumurtalık ameliyatları
  • Endometrioma
  • Kemoterapi
  • Radyoterapi

gibi durumlar nedeniyle erken yaşlarda da rezerv kaybı görülebilir.

Özellikle 37 yaş sonrasında yumurta sayısı ve kalitesindeki düşüş hızlanmaktadır. Bu nedenle düşük yumurtalık rezervine sahip kadınlarda zaman kaybetmeden tüp bebek tedavisi planlanabilir.

3. Açıklanamayan Kısırlık Tanısı Alan Çiftler

Bazı çiftlerde yapılan tüm testler normal çıkmasına rağmen gebelik elde edilemez.

Bu durum açıklanamayan infertilite olarak adlandırılır.

Genellikle:

  • İlk aşamada aşılama tedavisi uygulanır.
  • İki başarısız aşılama sonrasında tüp bebek tedavisine geçilir.

4. Polikistik Over Sendromu (PCOS) Olan Kadınlar

Polikistik over sendromu yumurtlama düzensizliklerinin en sık nedenlerinden biridir.

Öncelikle:

  • Yaşam tarzı değişiklikleri
  • Yumurtlama ilaçları
  • Yumurtlamayı destekleyici tedaviler

uygulanır.

Başarı elde edilemeyen durumlarda aşılama veya tüp bebek tedavisi planlanabilir.

5. İleri Yaşta Gebelik Planlayan Kadınlar

Kadın yaşı ilerledikçe yumurtaların kalitesi ve sayısı azalmaktadır.

Özellikle:

  • 38 yaş ve üzeri kadınlar
  • Gebelik elde etmekte zorlanan ileri yaş grubu hastalar

için tüp bebek tedavisi en etkili yöntemlerden biridir.

Bu yaş grubunda zaman kaybı gebelik şansını azaltabileceğinden erken değerlendirme büyük önem taşır.

6. Erkek Faktörüne Bağlı Kısırlık

Sperm analizinde;

  • Düşük sperm sayısı
  • Hareket bozukluğu
  • Şekil bozukluğu
  • Azospermi (sperm bulunmaması)

tespit edilen erkeklerde tüp bebek tedavisi önerilebilir.

Özellikle sperm sayısının 5 milyon/ml altında olduğu durumlarda tüp bebek başarı şansını artırmaktadır.

7. Vajinismus ve Cinsel Fonksiyon Bozuklukları

Kadında vajinismus veya erkekte ileri düzey erken boşalma gibi durumlarda doğal yollarla gebelik elde etmek zorlaşabilir.

Bu tür durumlarda yardımcı üreme teknikleri ve tüp bebek tedavisi uygulanabilir.

8. Kanser Tedavisi Öncesinde Üreme Potansiyelini Korumak İsteyenler

Kemoterapi veya radyoterapi öncesinde yumurta ve sperm hücreleri zarar görebilir.

Bu nedenle:

  • Yumurta dondurma
  • Embriyo dondurma
  • Sperm dondurma

işlemleri planlanarak gelecekte tüp bebek tedavisi uygulanabilir.

9. Genetik Hastalık Taşıyan Çiftler

Bazı çiftlerde kalıtsal hastalıkların çocuklara aktarılma riski bulunmaktadır.

Bu durumlarda tüp bebek yöntemiyle oluşturulan embriyolara:

PGT (Preimplantasyon Genetik Tanı) uygulanabilir.

Böylece sağlıklı embriyolar seçilerek gebelik şansı artırılabilir.

Tüp Bebek Başarı Oranı Nedir?

Tüp bebek tedavisinin başarı oranı;

  • Kadın yaşı
  • Yumurta rezervi
  • Embriyo kalitesi
  • Sperm kalitesi
  • Rahim yapısı
  • Genetik faktörler

gibi birçok etkene bağlıdır.

Özellikle genç yaş grubunda başarı oranları daha yüksektir.

Sık Sorulan Sorular

Tüp bebek için yaş sınırı var mı?

Kesin bir yaş sınırı bulunmamakla birlikte kadın yaşı ilerledikçe başarı oranları azalmaktadır. Bu nedenle erken başvuru önemlidir.

Polikistik over hastaları tüp bebek yaptırabilir mi?

Evet. Diğer tedavilere yanıt alınamayan PCOS hastalarında tüp bebek oldukça başarılı sonuçlar verebilir.

Tüpler kapalıysa doğal gebelik mümkün mü?

Her iki tüp de kapalıysa doğal gebelik oluşamaz. Bu durumda en etkili tedavi yöntemi tüp bebektir.

Erkekte sperm yoksa tüp bebek yapılabilir mi?

Bazı durumlarda testislerden cerrahi yöntemlerle sperm elde edilerek tüp bebek uygulanabilmektedir.

Tüp bebek Tedavisi Bursa

Tüp bebek tedavisi; tüplerin kapalı olması, düşük yumurtalık rezervi, ileri kadın yaşı, polikistik over sendromu, açıklanamayan kısırlık, sperm problemleri ve genetik hastalık taşıyıcılığı gibi birçok durumda başarıyla uygulanabilen modern bir yardımcı üreme yöntemidir.

Doğru zamanda yapılan değerlendirme ve kişiye özel planlanan tedavi ile gebelik şansı önemli ölçüde artırılabilmektedir.

Op. Dr. Deniz Güleryüz Çakmak

Kadın Hastalıkları Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı

Tüp bebek tedavisi ve infertilite değerlendirmesi hakkında detaylı bilgi almak için uzman görüşüne başvurabilirsiniz.

bursa-tup-bebek-tedavisi-oncesi-testler

Tüp Bebek Tedavisi Öncesi Hangi Testler İstenir?

Tüp bebek tedavisi yapılacak çiftler, çocuk sahibi olma problemleri ile başvurdukları için öncesinde , kadın ya da erkek kısırlığında altta yatan nedenlerin araştırılması gerekir. Bunun için erkeklerde sperm analizi, testis ultrasonu gibi yöntemler, kadınlarda ise yumurtlama testi, rahim içi problemlerin varlığını araştıran ultrason, histerosalpingografi ,hormon testleri,yumurta rezerv testleri gibi tetkikler yapılır.

Erkekler İçin Testler

Erkekler için olan testler ve muayene üroloji uzmanı tarafından yapılmaktadır. Yalnızca sperm tahlili kadın doğum uzmanı tarafından da istenip yorumlanabilmektedir.

Genel Fiziksel Muayene: Genital organlar muayene edilir. Tıbbi geçmiş, geçirilen hastalıklar ve tedaviler, kullanılan ilaçlar sorgulanır.

Sperm Analizi: Erkek infertilitesinde yapılan en önemli test sperm analizidir. Bir veya birden çok sperm örneği vermenizi istenebilir. Sperm örneği sabah saatlerinde 3 günlük cinsel perhiz sonrası verilmelidir. Sperm örneği miktar, renk, sayı, şekil ve hareketlilik, enfeksiyon varlığı açısından incelenir.

Hormon Testleri: Testosteron düzeyi ve erkek hormonlarını incelemek için yapılan kan testleridir.

Üroloji Ultrasonu: Geri boşalma, varikosel gibi problemlerin varlığının teşhisi için ultrason istenebilir.

Kadınlar İçin Testler

Kadınlar için olan testler kadın doğum uzmanı tarafından muayene edildikten sonra istenir ve araştırılır.

Jinekolojik Ultrason

        Vajinal ultrason olarak da adlandırılan bu tarama; rahim, yumurtalıklar ve fallop tüplerinizi incelemek için uygulanır.

Vajinaya sokulan bir ultrason aletiyle yapılan bu inceleme ile hem yumurtalık rezervi hem de rahimdeki ve yumurtalıklardaki sorunlara (miyom, kist gibi) ilişkin bilgi verir.Adetin 2. ya da 3. günü yapılan pelvik ultrasonda, gebe kalmanızı engelleyebilecek rahimdeki; miyomlar, polipler, yumurtalıklardaki; çikolata kisti, endometriozis, polikistik over sendromu gibi sorunlar araştırılır. Ayrıca yumurtalık rezervinin belirlenmesinde de ultrason kullanılır.

Rahmin içerisinde miyom ve polipler gibi şekil bozukluklarına neden olan yapıların bulunması da embriyonun rahme tutunmasını zorlaştırır.Gerekli durumlarda ilk olarak bu yapılar cerrahi olarak çıkartılır ve doktorun önereceği bir zamanda tüp bebek tedavisine başlanır.

Yumurtlama Testi

Hamilelik için yumurtalıklarınızdan her ay bir yumurtanın salınması gereklidir. Buna yumurtlama olayı denir. Yumurtlama olmazsa döllenme de gerçekleşemez. Adetin 21.günü kandaki progesteron hormonuna bakılır ve buna göre yumurtlama olup olmadığı belirlenir. Yüksek progesteron düzeyi yumurtlamanın olduğu anlamına gelir.

Hormon ve Yumurta RezervTestleri

        Kadınlarda yumurtalık hormonları, tiroid ve hipofiz hormonlarına bakmak için kan testleri yapılır. Tüp bebek tedavisi öncesi yapılması gereken hormon testleri şunlardır:

FSH, LH, E2 (adetin ilk 5 günü içinde), TSH, PRL ile gerekirse DHEAS, Total-Testosteron hormonu.

AMH hormonu ise kadınlarda başlıca yumurtalık rezervinin değerlendirilmesi amacıyla yapılır. Yumurtalık rezervi, tüp bebek tedavisi sırasında elde edilen yumurta sayısını ve kalitesini etkilemektedir.

Histerosalpingografi (Rahim Filmi)

İlaçlı rahim filmi ya da HSG olarak adlandırılan bu işlemde rahim içine kontrast madde verilerek röntgen çekilir. Bu röntgende rahimin şekil yapısı ve tüplerdeki geçirgenlik görüntülenir. Özellikle kadınların tüplerinin açık ya da kapalı olma durumunun belirlenmesi amacı ile çekilmektedir. Tüplerin kapalı olması, yumurtaların rahim içine düşmesini engelleyebilmektedir. Tüplerin tıkalı olduğu belirlenirse daha ileri inceleme için laparoskopi yapılmaktadır. Tüpler iki taraflı tıkalı ise hastaya direkt tüp bebek tedavisi önerilir.

Rahim ağzına yerleştirilen ince bir kanül vasıtası ile rahim içine verilen röntgen sıvısı rahimi ve tüpleri doldurarak karın içine dökülmektedir. Eğer rahim içinde düzensizlik yaratan büyük bir miyom ya da tüplerde bir tıkanıklık varsa bu çekilen filmde görülecektir. Adet kanamasının bitimini takiben en geç adetin 8. gününe kadar çekilebilmektedir. Ancak hamile olma ihtimaliniz olduğunu düşünüyorsanız bunu doktorunuza ve röntgen teknisyenine test öncesi muhakkak söylemelisiniz, zira gebelik esnasında yapılan bu test düşüğe ve/veya bebekte doğum arazlarına neden olabilmektedir.

Test esnasında adet ağrısı benzeri bir rahatsızlık yaşanabileceğinden işlemden bir saat ağrı kesici alabilirsiniz. Fakat günümüzde genellikle maske anestezisi altında çekilmektedir. Düşük de olsa bir enfeksiyon riski olduğundan tek doz antibiyotik kullanılmaktadır. HSG öncesi cinsel ilişkiden kaçınılmalıdır.

 

Histereskopi

        Tanısal ve ya tedavi edici amaçlı rahim içinin incelenmesine dayalı ameliyathane ortamında kamera ile bakılarak yapılan bir işlemdir. Rahim içerisindeki polip, myom veya yapışıklık varlığında bu durumlar cerrahi olarak düzeltilir. Tüp bebek tedavisi öncesi şüpheli durumlarda mutlaka rahim içerisi değerlendirilmelidir.

 

Anne Adayına Yapılan Diğer Rutin Testler

Yukarıdaki mecburi testlere ek olarak, HIV, Anti-HCV, Hepatit C ve Hepatit B gibi viral rahatsızlıkların tespitini sağlayan bazı testler de anne adayından istenebilir.

Anne adayının kan grubu belirlenmeli, anne adayının kan grubu negatif, baba adayının pozitif kan grubuna sahip olması halinde gebelikte yaşanabilecek kan uyuşmazlığı açısından aile bilgilendirilmelidir. Bunun yanında:

  • Rutin biyokimya,hemogram, tiroid hormonları,B12 ve D vitamini, insülin direnci tahlilleri istenmelidir.
    • Rubella IgG testi ise anne adayının gebelikte kızamıkçık hastalığına yakalanma riskinin olup olmadığını göstermektedir.
  • aPTT, INR, Protein S ve Protein C testleri, pıhtılaşma problemlerini ortaya koymaktadırlar.

Tüp Bebekte Gebelik Testi Nasıl Yapılır?

Normal hamileliklerde yapılan gebelik testi tüp bebek tedavisi sonrası oluşan hamileliklerde de aynı şekilde, yani kan testi ile yapılır. En kesin sonucu veren kan testidir. Hamilelik olduğu durumlarda embriyo hücrelerinden salgılanan Beta Hcg değeri 10 ya da 10’un çok daha üzerindedir.

Tüp bebek tedavisinde embriyo anne rahmine yerleştirildikten 12 gün sonra yapılan kan testi ile gebelik tespit edilebilir.Tüp bebek uygulaması yapıldıktan sonra 12 gün beklenmesinin nedeni, enjekte edilen embriyoya ait hücrelerin Beta Hcg hormonu salgılaması 12. günde anne kanına karışır.